Er is een zee van mogelijkheden, als we maar durven zwemmen

We zijn niet alleen met steeds meer, we willen ook steeds meer. Alleen moet dat met steeds minder. De natuurlijke hulpbronnen geraken op, het klimaat heeft koorts. Rijdt de mensheid zichzelf de afgrond in, of vinden we op tijd een nieuwe manier van leven, denken en doen?

Met die wat onheilspellende inleiding werd de aftrap gegeven van vier hoopvolle longreads over de haalbaarheid van de circulaire economie. Deze artikels zijn helemaal gratis en voor niets te lezen op de website Econotalks (wie ze wil delen met zijn buitenlandse vrienden, er komt ook een Engelse vertaling aan).
EconotalksDie reeks kadert in het streven van Plan C – een Vlaamse organisatie die zich bezig houdt met duurzaamheid – om burgers, bedrijven en beleidsmakers bewust te maken van de uitdagingen maar ook kansen die voor ons liggen.

Dat die uitdagingen niet min zijn, mag duidelijk zijn (eerste longread). Om een jaar lang in de behoeften van zijn 7 miljard bewoners te voorzien, moet de aarde op dit ogenblik een jaar en zeven maanden ‘werken’. We leven dus niet langer van de rente, maar teren op de snel slinkende hoofdsom. The Voluntary Human Extinction Movement ziet geen andere optie om de aarde respijt te geven door ‘het menselijk ras uit te doven en dus vrijwillig te stoppen met ons voort te planten’.

KindGelukkig zijn er minder drastische manieren om de wereld, en onszelf, te redden. We moeten minder putten uit eindige voorraden en steeds meer oogsten uit permanent beschikbare bronnen. In plaats van grondstoffen op te delven om er producten mee te maken die aan het eind van hun levenscyclus terug in het milieu belanden, moeten we denken aan meer duurzame manieren van leven, produceren en consumeren. Van een lineair naar een circulair model dus. Zeg maar de economie van het karma.

Dat vraagt wel een omslag in ons denken, zoals Marga Hoek in dit interview met Plan C aanhaalt. ‘We kijken te veel met een oude bril naar de nieuwe economie, zegt de directeur van het Nederlandse ondernemersplatform De Groene Zaak.’ We moeten gewoon durven om de stap te zetten, meent ze:

Niemand is klaar voor welke verandering dan ook. We moeten al doende leren. Het is heel kortzichtig om te zeggen het oude niet voldoet, maar toch niet over te schakelen op het nieuwe omdat daar eventueel negatieve neveneffecten aan verbonden zijn. Je moet net gaan onderzoeken hoe je die mogelijke problemen kan oplossen.

We kunnen die omslag ook maken, bezweert de Nederlandse duurzaamheidsgoeroe Herman Wijffels. ‘De mens is uitgegroeid tot de meest succesvolle diersoort op aarde omdat we bewezen hebben ons het best te kunnen aanpassen aan nieuwe omstandigheden.’

Wat houden die veranderingen dan in? Bedrijven moeten op een andere manier nadenken over hun businessmodel en er dan ook nog eens financiering voor vinden. Die transitie gaat van nieuwe ontwerpen tot andere manieren om met leveranciers en klanten om te gaan.

Een voorbeeld daarvan is niet langer het product aan te bieden, maar wel de dienst die er uit voortvloeit. Bij je thuis staat dan bijvoorbeeld een wasmachine van Miele, waarvoor je enkel de dienst betaalt. De wasbeurt dus, niet de machine. Als er iets mee scheelt of als die aan vervanging toe is, moet de fabrikant dat maar regelen. De producent zal daarom streven naar een lange levensduur en efficiënt gebruik van de materialen aangezien die op het einde van cyclus terug bij hem belanden als grondstof.

Die nieuwe modellen dwingen steeds meer bedrijven om hun model kritisch onder de loep te nemen. Er staan met andere woorden kannibalen aan de bedrijfspoort(longread twee)

Ook de overheid heeft hier natuurlijk een rol te spelen, alleen is het moeilijk te bepalen welke.  Met meer subsidies, of net minder? En met meer belastingen, of gewoon van een andere soort? En wie zal de rekening van die transitie betalen? ‘Je kan immers geen belastingen verschuiven zonder er te verhogen’. (longread drie)

Le petit princeHet gaat in elk geval om meer dan subsidies en belastingen. De discussie over waar we heen gaan, kan wel beginnen met geld, maar daar zeker niet eindigen. ‘Betaling is het zetje in de rug dat door geld gedeformeerde geesten nodig hebben om een andere, gezondere en meer duurzame kijk op zaken te ontwikkelen’, verklaarde de Nederlandse socioloog Raf Janssen ooit.

Dat sluit mooi aan op de vierde en laatste longread van de reeks, die niet alleen gaat over hoe bedrijven concreet met hun afvalstromen kunnen omgaan in de nieuwe circulaire context, maar ook wat de plaats van burgers is in deze kringloop. De titel, Het verlangen naar de eindeloos propere zee, is een allusie op een uitspraak van Antoine de Saint-Exupéry (vooral bekend van Le Petit Prince):

‘Als je een schip wilt bouwen, begin dan niet met hout te verzamelen, planken te zagen en het werk te verdelen, maar leer de mensen eerst te verlangen naar de eindeloze zee.’

Het is in een notendop wat Plan C met deze reeks over de circulaire economie wil bereiken. Hopelijk doen de artikels mensen nadenken en van gedachten wisselen over hoe we die nieuwe, duurzame samenleving kunnen bereiken.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s