Mario Drag­hi duwt aan een touw­tje, maar wel steeds har­der

Het Eu­ro­pees mo­ne­tair be­leid ver­liest zijn ge­loof­waar­dig­heid omdat het een chro­nisch po­li­tiek pro­bleem pro­beert op te los­sen met steeds meer, en steeds goed­ko­per geld.

[Opiniestuk verschenen op De Tijd]

ECB President Draghi reacts during the monthly news conference in Frankfurt

‘We lopen het ge­vaar het mo­ne­tair be­leid een be­lang­rij­ke­re rol toe te dich­ten dan het wer­ke­lijk heeft, en er meer van te ver­wach­ten dan het kan be­rei­ken’, schreef Mil­ton Fried­man in 1968.

Bij mo­ne­tair be­leid past be­schei­den­heid, stel­de de vader van het mo­ne­ta­ris­me. ‘Het kan voor­ko­men dat geld zelf een enor­me bron van eco­no­mi­sche pro­ble­men wordt. Als dat als een ne­ga­tie­ve om­schrij­ving klinkt – ver­mijd grote fou­ten – dan is het omdat dat ook voor­na­me­lijk zo is.’

Het is een waar­schu­wing die de be­stuur­ders van de Eu­ro­pe­se Cen­tra­le Bank (ECB) vol­le­dig over­boord heb­ben ge­gooid. Ze zijn jaren ge­le­den nood­ge­dwon­gen be­gon­nen aan een tocht door on­ver­ken­de ge­bie­den. Door de fi­nan­ciële cri­sis, en voor­al de eu­ro­cri­sis, zijn de hei­lig ge­waan­de prin­ci­pes van Wal­ter Ba­ge­hot ge­na­de­loos op de schop ge­gaan. De in­vloed­rij­ke 19­de-eeuw­se jour­na­list, ju­rist en staats­man legde in 1873 drie ba­sis­prin­ci­pes vast waar­aan een kre­diet­ver­schaf­fer van de laat­ste toe­vlucht moet vol­doen: leen vol­uit, tegen een straf­ren­te en tegen een on­der­pand van on­be­ris­pe­lij­ke kwa­li­teit.

De ECB deed op ter­mijn enkel nog het eer­ste. Maar ter­wijl dat haar ver­ge­ven kan wor­den in tij­den van exis­ten­tiële cri­sis – om het mo­ne­tair be­leid van een eu­ro­zo­ne te voe­ren moet er na­tuur­lijk wel nog een eu­ro­zo­ne zijn – gaat het nu om wan­ho­pi­ge maat­re­ge­len om een chro­ni­sche, in plaats van een acute cri­sis aan te pak­ken.

De laat­ste daar­van is dat de ECB haar be­lang­rijk­ste ren­te­ta­rief ver­laagt tot 0 pro­cent, en dat de de­po­si­to­ren­te (de ver­goe­ding die ban­ken krij­gen om hun over­schot­ten voor de nacht in Frank­furt te stal­len) daalt tot -0,4 pro­cent.

Eens te meer on­ge­zien, en eens te meer for­ser dan ver­wacht, zowat het keur­merk van voor­zit­ter Mario Drag­hi. Ook ty­pisch: van­daag zijn de beur­zen laai­end en­thou­si­ast, mor­gen vin­den ze het nog net ge­noeg, en over­mor­gen eisen ze meer.

Wie ge­looft nog dat Drag­hi en co met hun fi­nan­ciële al­che­mie de eco­no­mie en de in­fla­tie op gang kun­nen trek­ken? Ze duwen aan een touw­tje, zij het steeds wan­ho­pi­ger, en steeds har­der.

Be­drij­ven hon­ge­ren niet naar kre­die­ten. Ze zit­ten op een berg cash, ge­tui­ge ook de mas­sa­le in­koop van eigen aan­de­len door beurs­ge­no­teer­de be­drij­ven. Grote be­drij­ven geven langs de ban­ken om spot­goed­koop schuld­pa­pier uit, voor­al om zich te her­fi­nan­cie­ren, min­der om te in­ves­te­ren. Daar­in wor­den ze nu trou­wens ver­der ge­hol­pen door de ECB, dat die obli­ga­ties gaat op­ko­pen en zo die fi­nan­cie­ring nóg goed­ko­per maakt.

De rente is nu al ex­treem laag: het ren­de­ment op tien­ja­rig schuld­pa­pier van AB InBev is bij­voor­beeld 1,4 pro­cent, dat op Sol­vay 2,4 pro­cent. Als be­drij­ven bij dat soort bo­dem­ta­rie­ven niet in­ves­te­ren, gaan ze het ook niet doen als de rente nóg wat meer zakt.

De iro­nie is dat wie de hij­ge­ri­ge Twit­ter-com­men­ta­ren volg­de, zag hoe hap­pig Eu­ro­pe­se po­li­ti­ci waren om hun me­ning te ven­ti­le­ren over het mo­ne­tair be­leid van de ECB. Iro­nisch, want het is net van die po­li­ti­ci dat we meer mogen ver­wach­ten.

Mario Draghi_2An­de­re be­leids­do­mei­nen moe­ten na­me­lijk ook hun taak doen, gaf Drag­hi te­recht aan. Het gaat dan om struc­tu­re­le her­vor­min­gen die de pro­duc­ti­vi­teit ver­ho­gen, het on­der­ne­mers­kli­maat ver­be­te­ren en in­fra­struc­tuur­in­ves­te­rin­gen sti­mu­le­ren. Al­le­maal vlak­ken waar­op er nog zo­veel kan ge­beu­ren.

Ik pik er even de ach­ter­blij­ven­de in­fra­struc­tuur­in­ves­te­rin­gen uit. Daar­bij wordt vaak ver­we­zen naar de Eu­ro­pe­se eis dat de lid­sta­ten hun be­gro­tings­te­kort onder con­tro­le hou­den. Een land als Duits­land heeft ech­ter nog meer dan ge­noeg bud­get­tai­re marge, en een grote nood aan der­ge­lij­ke in­ves­te­rin­gen, maar het wei­gert dat prin­ci­pi­eel te doen in een bi­zar­re wed­strijd tegen God-weet-wie om hei­li­ger te zijn dan de paus.

Voor de lan­den die wei­nig bud­get­tai­re marge heb­ben, is er dan weer het pro­bleem dat over­he­den nieu­we in­ves­te­rin­gen met­een vol­le­dig in de boe­ken moe­ten op­ne­men en die dus niet meer mogen uit­sme­ren in de tijd. Dat zet een rem op de bud­get­tai­re mo­ge­lijk­he­den om de eco­no­mie te on­der­steu­nen.

De Eu­ro­pe­se Unie zou die be­gro­tings­re­gels niet al­leen op dat vlak moe­ten her­zien. Moch­ten die re­gels toe­staan dat over­he­den op­breng­sten van struc­tu­re­le maat­re­ge­len zoals het ver­ho­gen van de pen­si­oen­leef­tijd deels kun­nen ver­dis­con­te­ren (wat be­te­kent dat la­te­re be­spa­rin­gen kun­nen door­ge­re­kend wor­den naar de hui­di­ge fi­nan­ciën), kan ook dat bij­dra­gen aan het op­los­sen van de im­pas­se.

Hoe ver­fris­send zou het tot slot zijn mocht een Eu­ro­pe­se top eens gaan over der­ge­lij­ke groei­be­vor­de­ren­de maat­re­ge­len? En hoe fijn zou het zijn mocht de Eu­ro­pe­se Com­mis­sie eens met een am­bi­ti­eu­ze groei­a­gen­da naar bui­ten komen, in plaats van met het half­slach­ti­ge pap­werk dat voor­zit­ter Jean-Clau­de Junc­ker voor­lo­pig klaarge­kauwd krijgt?

Of naar ana­lo­gie met Fried­man: we lopen het ge­vaar het po­li­tiek be­leid een min­der be­lang­rij­ke rol toe te dich­ten dan het wer­ke­lijk heeft, en er min­der van te ver­wach­ten dan het kan be­rei­ken.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s